Anjer revolutie

25 April 1974 Anjerrevolutie | geweldloze revolutie in Portugal

Op 25 april wordt jaarlijks in Portugal de ‘Dag van de Vrijheid’ (Dia da Liberdade / Dia do 25 de Abril) gevierd. Dit is een officiële nationale feestdag waarop de Anjerrevolutie van 1974 wordt herdacht.
De Anjerrevolutie of Revolução dos Cravos was een grotendeels bloedeloze militaire staatsgreep die plaatsvond in Portugal in 1974.

25 april 1974 | Anjerrevolutie
25 april 1974 | Anjerrevolutie

Anjerrevolutie

De voorgeschiedenis van deze revolutie begon al in 1926. De democratische regering die de Portugese monarchie in 1910 had vervangen werd omver geworpen. Militaire officieren met linkse neigingen waren het brein achter de staatsgreep als reactie op het ontslag van een Portugese generaal die zich had uitgesproken tegen het Portugese koloniale beleid.
Twee jaar later werd António de Oliveira Salazar de machtigste man van Portugal. Hij werd namelijk aangesteld als minister van Economische Zaken en had daarmee onbeperkte controle over de Portugese staatskas. Zijn macht groeide toen hij in 1932 minister-president werd en dictatoriale bevoegdheden kreeg.
In 1968 werd Salazar, die een beroerte had gekregen, opgevolgd door Marcello Caetano. In de praktijk veranderde er niet veel aan het dictatoriale bewind. De banden met de VS werden verder versterkt, maar op het gebied van het kolonialisme bleef veel strijd bestaan. Gedurende de jaren ´70 raakte Portugal langzaam maar zeker in verval. Het land verarmde en de weerstand tegen het autoritaire en autocratische bewind van Caetano groeide.

Militaire staatsgreep

Uiteindelijk waren het de koloniale oorlogen die de aanleiding voor de revolutie vormden. De economische crisis van de jaren ’70 sloeg ook in Portugal hard toe, waardoor de onvrede toenam. Daarnaast liepen de kosten van de oorlogen in Afrika verder op. De uitzichtloosheid van de oorlogen bracht een aantal legerkapiteins ertoe een verzetsbeweging, de Movimento das Forças Armadas (MFA), op te richten. De MFA kreeg steeds meer steun en begon actief een coup te plannen, die zou plaatsvinden op 25 april 1974.

25 april 1974 | Anjerrevolutie
25 april 1974 | Anjerrevolutie

Eurovisie Songfestival

Op 24 april 1974 werd door een radiostation het liedje uitgezonden waarmee Portugal dat jaar had meegedaan aan het Eurovisie songfestival. Dat was het signaal voor de coupplegers om in actie te komen. Militairen die zich hadden aangesloten bij de MFA bezetten gedurende de nacht strategische posities zoals radio- en televisiestations en vliegvelden. Net na middernacht werd opnieuw een afgesproken nummer uitgezonden via de satellietverbinding zodat het ook in de overzeese gebieden was te horen. Hierbij is de coupe officieel begonnen en worden alle strategische punten in het land bezet.

Optreden Paulo de Carvalho tijdens het Eurovisie Songfestival in 1974

25 April 1974

In de vroege uren van 25 april 1974 begon de Anjerrevolutie in de Portugese stad Lissabon. De strijdkrachten overweldigden de regering snel en veroorzaakten spontane demonstraties op straat, waarbij burgers naar buiten renden om zich onder de soldaten te mengen, ondanks orders om binnen te blijven.
Een van die plaatsen was de bloemenmarkt van Lissabon, die toen rijkelijk gevuld was met anjers. Sommige militairen stopten deze bloemen in hun geweerlopen, een beeld dat over de hele wereld op televisie werd vertoond. Dit zou de oorsprong zijn van de naam van deze “Anjerrevolutie”.

Zes uur later gaf het regime van Caetano toe. Caetano vond zijn toevlucht in het belangrijkste militaire politiebureau van Lissabon aan de Largo do Carmo. Dit gebouw werd omsingeld door de MFA, die hem onder druk zette om de macht aan generaal Spínola af te staan. Zowel Caetano (de premier) als Américo Thomaz (de president) vluchtten naar Brazilië. Caetano bracht de rest van zijn leven door in Brazilië, terwijl Thomaz een paar jaar later terugkeerde naar Portugal.

Na de staatsgreep werd Portugal weer officieel een republiek. Er werden diverse democratische hervormingen doorgevoerd, de overzeese kolonies kregen hun onafhankelijkheid en er vond een economische heropleving plaats door goede betrekkingen met de Europese Unie.

25 april is voor Portugal een nationale feestdag geworden. Een dag waar met trots de inzet en het doorzettingsvermogen van het Portugese volk word gevierd.
25 april is voor Portugal een nationale feestdag geworden.

Nationale feestdag

25 april is voor Portugal een nationale feestdag geworden. Een dag waar met trots de inzet en het doorzettingsvermogen van het Portugese volk word gevierd.

Ben je op 25 april in Portugal, meng je dan zeker onder de feestvierende Portugezen en beleef deze bijzondere feestdag samen met hen!

Folar - traditioneel Portugees brood dat met Pasen gegeten wordt

Pasen in Portugal: traditie, familie en eten

Pasen in Portugal heeft weinig te maken met eieren, konijntjes en veren in verschillende kleuren. In plaats daarvan heeft het alles te maken met religie en tradities. Pasen wordt een hele week gevierd en is voor het grootste deel een plechtige aangelegenheid. Deze week wordt Semana Santa genoemd.

Deze tijd van het jaar is de perfecte tijd om Portugal te bezoeken. Het weer wordt warmer en bijna elke dag gebeurt er iets bijzonders tijdens Semana Santa. Het religieuze erfgoed en de tradities worden op verschillende manieren in ere gehouden. Er zijn veel lokale variaties, maar ze zijn allemaal leuk en interessant om naar te kijken en misschien zelfs om er deel van uit te maken.

Semana Santa, de heilige week voor Pasen

Semana Santa is een belangrijke week voor de katholieken in Portugal.
Het verhaal van Semana Santa vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen. Religieuze katholieken gingen naar de kerk met olijftakken of palmtakken en lieten de takken zegenen. Na de heilige mis werden ze vervolgens in hun eigen huis opgezet, geluk en Gods zegen zouden over het huis moeten zijn.

De Semana Santa begint traditioneel op Palmzondag, de naam heeft waarschijnlijk te maken met het gebruik van de palmtak. Semana Santa in Portugal eindigt met de wederopstanding van Jezus op paaszondag.

De eerste drie dagen van de heilige week zijn stille paasdagen. Van maandag tot en met woensdag wordt Semana Santa in stilte gevierd, om alvast in de stemming te komen voor het paasweekend.

Witte donderdag

Op Witte Donderdag is ook het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn twaalf apostelen belangrijk in Portugal. Veel mensen gaan ’s avonds naar de kerk en nemen deel aan het avondmaal. 

Sexta Feira Santa – Goede Vrijdag

Goede Vrijdag wordt ook vrij rustig in acht genomen. Er zijn geen grote feesten. Op deze dag komen gezinnen samen voor een maaltijd die traditioneel geen vlees bevat.

Semana Santa
Semana Santa

Paaszondag

Op Paaszondag gaat in elke stad en dorp een processie door de straten om mensen te begroeten bij de opstanding van Christus. In sommige dorpen kun je kleine processies naar de huizen van mensen zien gaan met een beeldje van Jezus, wat vreugde en zegeningen zou brengen.

Traditioneel eten tijdens Pasen

Waar Nederlanders de traditie kennen om op 1e of 2de paasdag een paasbrunch te hebben, beginnen de Portugezen op Goede Vrijdag met traditioneel paaseten.

Bacalhau en lamsvlees

Net zoals op kerstavond verschijnt bij veel Portugese families ook op Goede Vrijdag bacalhau op het menu. Op deze nationale feestdag mag er volgens het Katholieke geloof namelijk geen vlees gegeten worden. Bacalhau is een gedroogde en gezouten vis die voorkomt in honderden Portugese gerechten. Met room, port of gekookte eieren? Deze vis smaakt altijd.
Op eerste paasdag maakt de bacalhau plaats voor vlees. Dan komt er voornamelijk de geur van lamsvlees uit de Portugese keukens.

Folar - traditioneel Portugees brood dat met Pasen gegeten wordt
Folar – traditioneel Portugees brood dat met Pasen gegeten wordt

Folar en pão-de-ló

In Nederland hebben wij met Pasen speciaal paasbrood. De Portugezen eten daarvoor in de plaats folar. Dit is een cake die traditioneel versierd is met hardgekookte en ongepelde eieren. Wanneer je tegen Pasen een pastelaria of supermarkt inloopt, vindt je er nog veel meer varianten op deze Portugese paascake. Traditioneel werd dit op paaszondag als offer aan de bezoekende priester geschonken.

Het recept van Folar brood stamt van het laatste avondmaal van Jezus en in de meeste regio’s wordt het gemaakt als een zoet brood. In andere regio’s maken de Portugezen er juist weer een hartig brood van met allerlei heerlijke vleeswaren. 

Ook pão-de-ló wordt graag gegeten tijdens de paasdagen. Deze luchtige cake is wel het hele jaar door te koop, maar is extra favoriet tijdens Pasen.

Zoete amandelen, paaseitjes en chocola

Portugezen zijn dol op zoet en dat zie je zeker terug tijdens een paasvakantie in Portugal. Zo zal je op veel plaatsen gesuikerde amandelen (Amêndoa Tipo Francês) tegenkomen.
Behalve deze kleurrijke snoepjes horen ook amandelen met een chocoladejasje er echt bij tijdens een Portugees Pasen. Hou je van een wit, melk of puur chocolade laagje? Ze zijn er in al deze variaties. Dat geldt ook voor onze paasfavoriet: heel veel chocola. Net als in Nederland is er in Portugal voor Pasen een enorme keuze uit allerlei chocolade-eieren en chocoladepaashazen.

Festa da Mãe Soberana in Loulé
Festa da Mãe Soberana in Loulé

Festa da Mãe Soberana in Loulé

Ben je in de week voor Pasen in de regio? Kom dan in deze periode naar Loulé en beleef samen met de Portugezen de Semana Santa.
Elk jaar houdt Loulé een feestelijk festival ter ere van de patroonheilige van de stad, de Soevereine Moeder, Onze Lieve Vrouw van Barmhartigheid. Deze viering wordt beschouwd als het grootste religieuze festival ten zuiden van Fatima.

Het ‘Kleine Feest’ begint op Paaszondag met een processie om het standbeeld van de patroonheilige van zijn heiligdom in de Onze-Lieve-Vrouwekerk naar de Kerk van São Francisco te dragen. Het beeld blijft in de kerk van São Francisco tot het ‘Grote Feest’ twee weken.

Dit belangrijke religieuze festival trekt duizenden pelgrims naar Loulé, die de optocht naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk komen volgen om de hoogmis te horen.

Meer informatie over het Festa da Mãe Soberana in Loulé vindt je op deze Facebookpagina.


Let op: op Goede Vrijdag en 1e Paasdag zijn vele winkels en musea gesloten.

Fijne Paasdagen! / Feliz Páscoa!



Street art in de straten van Lagos + handige routekaart

Lagos staat bekend om zijn adembenemende kustlijn en bruisend nachtleven. Naast prachtige kerken en andere oude monumenten, heeft Lagos ook prachtige straatkunst. Veel straatkunst. Zoveel zelfs, dat er een route is langs al deze kunstwerken.

De kunst die de muren in de stad bedekt, althans wat betreft de grotere muurschilderingen, is samengesteld door het Laboratorio de Actividades Criativas (LAC). Het LAC is een Portugese culturele vereniging die de Artistas Unidos em Residencia (ARTURb) heeft georganiseerd, een project dat sinds 2011 een aantal van Europa’s meest getalenteerde straatartiesten naar Lagos bracht.

Slakken van street art artiest Roa

Avenida des Descombrimentos

Zodra je de stad binnenrijdt, kom je een heel groot skelet tegen dat bezig is zijn fotografische vaardigheden te perfectioneren. Deze tekening uit 2014 van de Spaanse Aryz, getiteld “Tempus Fugit”, beslaat de hele zijkant van een gebouw met meerdere verdiepingen; De kunstenaar is gespecialiseerd in grote modellen, dat zie je als je zijn website bezoekt, gemaakt over de hele wereld. Hij exposeert soms ook in galerijen (met kleinere modellen) zoals onlangs in Los Angeles het geval was.
Dit werk heeft zijn kleur zeker een beetje verloren, maar Aryz gebruikt in het algemeen pasteltinten, die zijn handelsmerk zijn.

Tempus Fugit van de Spaanse street artist Aryz

Rua Lancarote de Freitas

Veel van de beschilderde muren liggen aan de Rua Lancarote de Freitas die naar het strand leidt. De rest is verspreid over de stad te vinden, meestal op loopafstand. Net als in andere Portugese steden kun je de app “Urban Art Portugal” gebruiken om deze kunstwerken te lokaliseren.

De Rua Lancorote de Freitas bevindt zich midden in het centrum van de oude binnenstad. Hoogstwaarschijnlijk zul je als eerste het gigantische viswerk zien dat zich dicht bij het stadscentrum bevindt. Volg daarna de weg recht omhoog om andere werken te gaan bekijken.

Meeting the God van street art artiest Bezt

Rua de Atalaia / Rua Infante de Sagres

Op slechts ongeveer 5 minuten lopen van de Rua Lancarote da Freita, in de Rua de Atalaia en de Rua Infante de Sagres, vind je een mix van oudere en gloednieuwe werken.

Als je over straat loopt, vergeet niet om af en toe op de elektriciteitskasten te kijken, want street art artiest C215 gebruikt deze oppervlaktes graag om daar stencils op te plaatsen.

Werken van street art artiest C215

Dus ben je op zoek naar een alternatief voor een dagje naar het strand, ga dan naar Lagos. Je zal er zeker geen spijt van krijgen.

Voor een interactieve kaart van Lagos met vermelding van alle kunstwerken, klik hier.

Cultuur | Capela dos Ossos in Faro

Waar:
Largo do Carmo 21, 8000-148 Faro, Portugal

Achter de Igreja de Nosso Senhora do Carmo vind je de Capela dos Osso: jawel, een pottenkapel.

De kapel maakt deel uit van de prachtige 18e-eeuwse Igreja da Nossa Senhora do Carmo (Onze-Lieve-Vrouw van de Karmel) kerk. Deze prachtige kerk heeft een witgekalkte barokke buitenkant en rijkelijk vergulde binnenkant. Aan de achterkant van de kerk, aan de rechterkant, leidt een kleine deur naar een ommuurde tuin en hier bevindt zich de Capela dos Ossos.

Capelas dos Ossos, de bottenkapellen van Portugal, zijn gebedshuizen waar het plafond en de muren geheel of gedeeltelijk zijn beplakt met menselijke resten. Niet zomaar in in het wilde weg beplakt, maar zeer gestructureerd in mooie patronen.

Bottenkapellen dienden er toe om de levenden te wijzen op de kwetsbaarheid van het leven en de vergankelijkheid van de materiële wereld. Een inscriptie boven de deur luidt: “Para aqui a considerar que a este estado has de chegar” (stop hier en bedenk dat ook jij deze staat zult bereiken).

De Capela dos Ossos in Faro is de laatste rustplaats voor meer dan 1.250 skeletten. De lichamen werden in 1816 opgegraven op de overvolle begraafplaatsen in Faro. De beenderen behoren toe aan de karmelieten die ooit in de Carmo-kerk dienden.

Een beetje luguber, maar zeker een must see!