Kerst in de Algarve

Kerst in Albufeira

Het is bijna Kerstmis! Voor veel mensen de mooiste tijd van het jaar. De periode van het optuigen van de kerstboom, het versieren en gezellig aankleden van het huis en het aanschaffen van cadeautjes voor vrienden en familie. Met leuke lampjes en kaarsen maken we het gezellig in huis.

Kerstmis in Portugal is een van de belangrijkste dagen van het jaar, net als in andere landen met een katholiek-christelijke traditie. Het feest is het moment waarop familieleden samenkomen om het te vieren.

Kom en ontdek de belangrijkste kersttradities in Portugal!

Kerst Albufeira - Hulya Noack/ FB Algarve Amateur Photography Group
Kerst in Albufeira - Hulya Noack/ FB Algarve Amateur Photography Group

Traditie: van dennenboom tot kerststal

Zoals op veel andere plaatsen in de wereld mogen tijdens een Portugese kerst een met ballen en strikken versierde dennenboom, een kerststal en de kerstman niet ontbreken.

Pai Natal | Kerstman

In Portugal heet de kerstman “Pai Natal”, vader kerst. De kinderen schrijven hem brieven, vertellen hem welke cadeautjes ze graag zouden willen.

Pai Natal brengt deze cadeautjes dan op kerstavond en legt deze onder de kerstboom of stopt ze in schoenen die bij de haard staan. De cadeautjes mogen open gemaakt worden na de Missa do Galo (nachtmis). 

Presépios | kerststal

Een van de oudste Portugese tradities, de kerststal, is zelfs vandaag de dag, een versiering die altijd aanwezig is in Portugese kerst.

De meeste gezinnen hebben een kleine kerststal met alleen de heilige familie en de dieren. Maar vaak hebben de kerststallen tientallen karakters, waaronder de heilige familie, dieren, de wijzen, herders, boeren, volkskarakters enz.
De figuur van het kindje Jezus wordt pas in de kribbe gelegd nadat het gezin de Missa do Galo (nachtmis) heeft bijgewoond.

Ook op straat kom je tijdens de kerstperiode op veel plaatsen kerststallen tegen, zoals deze op de foto hieronder in Guia. Zij staan onder andere bij kerken en in openbare gelegenheden.

Een van de oudste Portugese tradities, de kerststal is, zelfs vandaag de dag, een versiering die altijd aanwezig is in Portugese kerst.
Een van de oudste Portugese tradities, de kerststal is, zelfs vandaag de dag, een versiering die altijd aanwezig is in Portugese kerst - photo credits Câmara Municipal de Albufeira

A Consoada | kerstmaaltijd

A Consoada, zoals het kerstdiner in Portugal wordt genoemd, is een van de belangrijkste tradities in het land en vindt altijd plaats in de nacht van 24 op 25 december. Volgens de Portugese traditie worden aan de kersttafel de hele nacht nieuwe gerechten toegevoegd en blijft de tafel gedekt tot de volgende dag, ter ere van de geboorte van het kindje Jezus.

De gerechten die geserveerd worden tijdens de kerstmaaltijd variëren per regio. Hoewel kalkoen aanwezig is bij sommige diners, is kabeljauw (bacalhau) de echte hoofdrolspeler. Dit typische gerecht is heel eenvoudig: een royale plak kabeljauw vergezeld van aardappelen, wortelen, groenten en gekookte eieren, besprenkeld met olijfolie.

Ook een lekker toetje mag natuurlijk bij deze maaltijd niet ontbreken. Vaak geserveerde toetjes zijn bijvoorbeeld Rabanada (wentelteefjes), Aletria (soort van rijstpudding), filhós (gefrituurd deeg, lijkt op donut) en niet te vergeten de Bolo Rei of Bolo Rainha.

Bolo Rei en Bolo Rainha

De Bolo Rei is een icoon van de Portugese kerst en staat aan het eind van het jaar in alle Portugese bakkerijen en patisserieën. Het deeg lijkt op brioche deeg, maar het is rond van vorm, met een gat in het midden. Bovenop en in het midden is deze bolo gedecoreerd met gekonfijt fruit en bestrooid met suiker.

De Bolo Rei (koningscake) en de Bolo Rainha (koninginnen-cake) lijken erg op elkaar, het verschil is dat er geen gekonfijt fruit in de Bolo Rainha zit, maar amandelen. 

Traditioneel zitten in de Bolo Rei een tuinboon en een cadeautje (een muntje) verstopt. Als je het muntje vindt, mag je het houden. Maar als je de tuinboon vindt, moet je betalen voor de Bolo Rei van volgend jaar!

Bolo rei
Bolo rei

Missa do Galo | Nachtmis

Na de maaltijd op kerstavond gaat de hele familie naar de kerk voor de nachtmis, de Missa do Galo (mis van de haan). Tijdens de dienst wordt een afbeelding van het kindje Jezus tevoorschijn gehaald en iedereen staat in de rij om het te kussen.

Voordat de familie naar de nachtmis gaat, leggen ouders in het geheim het kindje Jezus in de kerststal in hun huis en leggen ze de cadeautjes onder de kerstboom, zodat het kindje Jesus “wonderbaarlijk” in zijn kribbe ligt tegen de tijd dat het gezin naar huis terugkeert. Kinderen haasten zich om de kerststal te controleren zodra ze het huis binnenkomen, want geen baby Jezus betekent geen cadeautjes!

Na het openen van alle cadeautjes, worden portwijn en traditionele likeuren geserveerd, en het feest duurt tot in de kleine uurtjes! 

Kerst in Portimão
Kerst in Portimão

Eerste en tweede kerstdag

Eerste kerstdag wordt ontspannen doorgebracht, met familie en vrienden. Zij komen bij elkaar voor een gezellige kerstlunch. 

In tegenstelling tot Nederland wordt Tweede Kerstdag in Portugal niet gevierd. Winkels etc. zijn deze dag gewoon geopend.

Janeiras

In Portugal is het zingen van Janeiras een traditie die teruggaat tot de Romeinse tijd. In veel dorpen wordt deze traditie, die bestaat uit het zingen van liederen aan de deur van de huizen, in ere gehouden. Groepen mensen trekken van deur tot deur met nieuwjaarswensen en vragen de inwoners om de overschotten van de Kerst- en Nieuwjaarsfeesten. Vroeger gaf men kastanjes, noten, appels, chouriço, bloedworst enz, maar heden ten dage wordt dit gemakshalve ingeruild voor chocolade of geld.

Als je de deur niet opent, of je eten en drinken niet voldoet aan wat verwacht wordt (vooral als je rijk bent), zullen de zangers liedjes zingen die je bespotten (zoals zeggen dat je een grote neus hebt)! Na het eten zullen de Janeiras-zangers normaal gesproken een danklied zingen waarin ze de vrijgevigheid van de gastheren prijzen en zeggen hoe aardig je bent.

Op het einde van de rondgang komt de groep samen en wordt de opbrengst verdeeld of wat opgehaald werd genuttigd.

De Janeiras starten na kerst en gaan door in januari, tot Drie Koningen.

Drie koningen

De Portugese kerstperiode wordt afgesloten met de komst van de Drie Koningen.

De komst van de drie koningen markeert het einde van de kerstperiode in Portugal

Feliz Natal!

Als je met Kerstmis of “Natal” in Portugal bent, moet je natuurlijk weten hoe je iedereen een vrolijk kerstfeest kunt wensen in het lokale jargon. Vrolijk kerstfeest vertaalt naar het Portugees als “Feliz Natal” en hoewel dit de meest gebruikelijke manier is om je kerstgroeten te uiten, kun je ook “boas festas” zeggen. Dit betekent letterlijk “fijne feestdagen” en is meer algemeen, verwijzend naar Kerstmis en het nieuwe jaar.

Geef een reactie